- Byłoby nam łatwiej formułować i realizować zarówno cele krótkoterminowe, jak i te perspektywiczne, gdybyśmy mieli jasną wizję i misję naszej organizacji – tak o potrzebie nowego planu strategicznego EUROSAI mówił prezes NIK, Jacek Jezierski na VII Kongresie w Krakowie. Podkreślił, że nie jest to łatwe zadanie. Do jego realizacji powołano specjalną międzynarodową grupę zadaniową. Przewodzi jej NIK.

Nowa strategia ma zaktualizować postawione 20 lat temu cele EUROSAI. Ich realizacji ma sprzyjać nowa struktura organizacyjna. Ponadto cele strategii są opracowywane w taki sposób, aby były zgodne z celami Międzynarodowej Organizacji Najwyższych Organów Kontroli (INTOSAI).

Na jakim etapie są prace nad nową strategią? Już w 2009 roku gotowy był projekt dokumentu. Zanim jednak uzyska on końcową formę, musi przejść wieloetapowe konsultacje, zarówno wśród członków Zarządu EUROSAI, jaki i wszystkich członków organizacji. Ostateczny projekt dokumentu zostanie zatwierdzony przez Zarząd pod koniec tego roku bądź na początku 2011 i przetłumaczony na 5 języków urzędowych EUROSAI. Nowa strategia stanie się oficjalnie obowiązującą po zatwierdzeniu jej przez Kongres EUROSAI w czerwcu 2011 roku w Lizbonie.

13 i 14 listopada przedstawiciele NIK oraz organów kontroli Węgier, Danii, Rosji, Malty i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego spotykają się w Warszawie dla opracowania projektu dokumentu EUROSAI o przykładach dobrych praktyk służących jakości kontroli.

Grudzień 2007 roku, 9 państw przystępuje do strefy Schengen. Wschodnie granice  Polski, Litwy i Słowacji stają się pierwszą barierą na drodze zwierząt przewożonych ze Wschodu do państw Unii Europejskiej. Od tej pory każde chore zwierzę, które zostanie przepuszczone przez tę właśnie granicę, stwarza niebezpieczeństwo epizootyczne na terenie całej Unii.

Przystępując do wspólnej kontroli równoległej, NIK oraz urzędy kontroli Litwy i Słowacji chcą sprawdzić, jak administracja publiczna przygotowana jest do działania w sytuacji wystąpienia chorób zakaźnych wśród zwierząt przybyłych ze Wschodu. Kontrolerzy zweryfikują m.in., czy instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo epizootyczne są zdolne do radzenia sobie w sytuacjach kryzysowych, czy procedury dostosowane są do występujących zagrożeń oraz jak ich kraje wdrożyły regulacje UE  w tym zakresie.

Na czerwcowym spotkaniu przedstawiciele NOK (najwyższych organów kontroli) Polski, Litwy i Słowacji omówili dotychczasowe założenia kontroli oraz strukturę wspólnego raportu. Jego podstawę będą stanowiły wyniki audytów krajowych opracowane przez NIK, Naczelny Urząd Kontroli Republiki Litewskiej oraz Urząd Kontroli Republiki Słowackiej. Krajowe raporty z kontroli mają powstać do końca 2010 roku.

Komitet EUROSAI ds. Szkoleń (ETC) powołany został przez Zarządu EUROSAI w 2000 roku. Przez 10 lat istnienia komitetu odbyło się – z jego inicjatywy lub z jego wsparciem – ponad 30 szkoleń i seminariów, z których skorzystały dziesiątki europejskich najwyższych organów kontroli. W 2010 r. odbyły się już 2 seminaria tematyczne, dotyczące m.in kontroli społecznych programów integracji zawodowej osób niepełnosprawnych oraz zmian klimatu.

ETC chce poznać bieżące potrzeby europejskich NOK w zakresie szkoleń. Komitet opracowuje ankietę, w której wszyscy członkowie EUROSAI będą mogli wskazać priorytetowe szkolenia. Zdobyte w ten sposób informacje posłużą poszczególnym NOK – przyszłym organizatorom szkoleń - do wybrania najbardziej pożądanych tematów. W opracowaniu jest także projekt podręcznika zawierającego praktyczne wskazówki organizowania seminariów.

Na spotkaniu w Paryżu omówiono również plan pracy komitetu na lata 2009-2011. Przedstawiciele NIK zaprezentowali postęp prac nad projektem nowego planu strategicznego EUROSAI. Raport z działalności ETC zostanie przedstawiony na VIII Kongresie EUROSAI, który odbędzie się w 2011 roku w Lizbonie.

8-9 października w Luksemburgu odbyło się zebranie łączników – przedstawicieli najwyższych organów kontroli (NOK) odpowiedzialnych za współpracę w ramach Komitetu Kontaktowego prezesów NOK UE (KK) i relacje z Europejskim Trybunałem Obrachunkowym. Celem było przygotowanie zebrania Komitetu Kontaktowego, które odbędzie się w grudniu.

Rozpatrzono sprawozdania grup roboczych KK, w tym grupy ds. funduszy strukturalnych, która przedstawiła zbiorczy raport z kontroli równoległej wykonania programów unijnych w obszarze zatrudnienia i ochrony środowiska (NIK skontrolował „Rezultaty wdrażania Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich”).

Przedmiotem dyskusji były też m.in.: ● uruchomienie systemu wymiany informacji nt. kontroli środków UE (zaaprobowano szablon informacji, jakie mają być umieszczane na wewnętrznej stronie internetowej KK); ● ocena, w jakim zakresie NOK wykorzystują wyniki prac grup roboczych oraz jakie rezultaty zostały dzięki temu osiągnięte; ● wybór tematów działań w roku 2009 (wstępnie przyjęto, że będą to: 1) stworzenie sieci współpracy NOK, które kontrolują politykę finansową swoich rządów, 2) kontrola koordynowana wydatków na mechanizmy kontroli funduszy strukturalnych, 3) kontrola koordynowana wykorzystania środków UE na transgraniczne inwestycje transportowe.

Opracował:
Jacek Mazur, doradca Prezesa NIK

Grupa Robocza ds. Prywatyzacji, Regulacji Gospodarczych i Partnerstwa Publiczno-Prywatnego powołana została przez INTOSAI w 1993 roku. Jej powstanie było odpowiedzią na rosnącą rolę sektora prywatnego w świadczeniu usług postrzeganych jako publiczne (np. w energetyce, w transporcie). Obecnie grupa liczy 42 członków – w tym NIK – i jest jedną z największych grup INTOSAI.

Majowe spotkanie grupy w Londynie podsumowało 17 lat jej pracy. Dyskutowano o tym, w jakim stopniu dorobek grupy może być pomocny w działalności najwyższych organów kontroli (NOK). Jaki jest dorobek grupy? Bardzo bogaty – opracowała 4 przewodniki dobrych praktyk z zakresu audytu procesu prywatyzacji, prywatnych i publicznych finansów, koncesji, regulacji gospodarczych i partnerstwa publiczno-prywatnego. Wszystkie publikacje dostępne są w języku angielskim, arabskim, francuskim, niemieckim i hiszpańskim, tak aby zagwarantować szeroki dostęp do opracowań. O rozległym dorobku grupy świadczy też bogata baza materiałów z kontroli omawianego obszaru, opublikowana na ogólnodostępnej stronie internetowej www.nao.gov.uk/intosai/wgap/.

Każde spotkanie Grupy Roboczej ds. Prywatyzacji, Regulacji Gospodarczych i Partnerstwa Publiczno-Prywatnego to także wymiana wiedzy i doświadczeń między wchodzącymi w jej skład NOK. W tym roku  Holandia, Brazylia i Szwecja  przedstawiły krajowe doświadczenia z zakresu kontroli procesu prywatyzacji. Podczas jednej z sesji tematycznych NIK zaprezentowała z kolei materiał dot. kontroli nadzoru właścicielskiego sprawowanego przez Skarb Państwa w spółkach z jego udziałem większościowym.

Strony uzgodniły rozważenie możliwości współpracy w następujących obszarach:

1. Wymiana doświadczeń w zakresie rozwoju metodologii zewnętrznej kontroli państwowej;
2. Szkolenie zawodowe oraz doskonalenie zawodowe pracowników;
3. Realizacja wspólnych kontroli;
4. Wymiana informacji oraz zapewnienie wsparcia ekspertów;
5. Integracja działań Stron w ramach Europejskiej Organizacji Najwyższych Organów Kontroli (EUROSAI).

Delegacja Armeńska przebywać będzie w Polsce do 6 marca. Program pobytu obejmuje spotkania w Warszawie oraz wizytę w Krakowie, gdzie armeńscy goście zapoznają się z pracą delegatury NIK,

Współpraca NIK z CNAO sięga 1996 roku. Już trzykrotnie na przestrzeni 14 lat Izba gościła delegację z Chin w swojej siedzibie. W 2006 r. obie strony podpisały umowę o współpracy, której głównym celem jest stałe doskonalenie metod w dziedzinie kontroli i nadzoru.

Przedstawiciele NIK zapoznali gości z problematyką planowania kontroli, oceny wykonania zadań i doskonalenia zawodowego. Goście dowiedzieli się, jak NIK wybiera tematy kontroli, jak tworzony jest roczny plan pracy oraz jakie rodzaje kontroli można w nim wyodrębnić.

Tematem prezentacji była także ocena pracy kontrolerów oraz działalności całej Izby. Szczególną uwagę zwrócono na kwestię jakości przeprowadzanych kontroli oraz na szacowanie ich kosztów. Delegacja CNAO miała także okazję zapoznać się z funkcjonowaniem delegatur NIK. Kierownictwo Delegatury NIK w Krakowie przybliżyło gościom specyfikę pracy w takich jednostkach.

Wzrost temperatury, częstsze burze, powodzie oraz podnoszenie się poziomu morza – to najczęściej zaobserwowane skutki zmian klimatu, które dotykają cały świat. Europejskie NOK chcą pomóc w walce z globalnym ociepleniem dostarczając społeczeństwu i parlamentom wiedzy jak ich kraje realizują postanowienia m.in. Konwencji klimatycznej oraz Protokołu z Kioto. W 2009 roku z inicjatywy NIK odbyła się europejska kontrola tego obszaru. Audyt przeprowadzono w 10 krajach naszego kontynentu w ramach globalnej kontroli INTOSAI.

Seminarium WGEA pozwoliło na wymianę wiedzy i doświadczeń europejskich NOK wynikających z przeprowadzonych kontroli klimatycznych. Spotkanie stało się forum wymiany dobrych praktyk z tego zakresu. Dyskutowano także jak kontrolować mechanizmy elastyczne Protokołu z Kioto: handel emisjami, mechanizm czystego rozwoju czy wspólne wdrożenia. Poruszono kwestie związane z kontrolą sektora energetycznego. Przedstawiciele Europejskiej Agencji Ochrony Środowiska (EEA) zapoznali zgromadzonych z działaniami EEA w zakresie złagodzenia ocieplania klimatu oraz przystosowania do jego zmian.

Przez marcowe Seminarium Grupa Robocza skutecznie realizuje wyznaczony w planie pracy WGEA cel dotyczący zachęcania europejskich NOK do inicjowania i realizacji audytów w zakresie zmian klimatycznych. Wiedza zdobyta dzięki wynikom tych kontroli pozwoli na skuteczne działania poszczególnych państw w walce z globalnym ociepleniem.

Grupa Robocza EUROSAI ds. Kontroli Środowiska (EUROSAI Working Group on Environmental Auditing) – ustanowiona w Paryżu w maju 1999 r. NIK od powołania grupy pełniła funkcję koordynata jej prac, a w trakcie VII Kongresu przekazała przewodnictwo tej grupy roboczej Urzędowi Kontrolera Obrachunkowego Królestwa Norwegii. Grupa realizuje swoje zadania przez inicjowania międzynarodowych kontroli oraz organizowanie dorocznych seminariów na aktualne tematy.

VII Kongres EUROSAI w Krakowie, czerwiec 2008 roku – Prezes NIK Jacek Jezierski przejmuje od Federalnej Izby Obrachunkowej Niemiec prezydencję w EUROSAI. Nowy przewodniczący, nowe cele, nowe wyzwania i tylko trzy lata na ich realizację.

Nowa strategia EUROSAI

Przygotowanie projektu planu strategicznego EUROSAI to jedna z najważniejszych inicjatyw NIK. Międzynarodowa grupa zadaniowa pod przewodnictwem NIK opracowała pierwszy projekt planu. Projektowana strategia przejdzie kilkuetapowe konsultacje – tak aby na Kongresie EUROSAI w 2011 roku stała się oficjalnie obowiązującym dokumentem. 

Upowszechnianie międzynarodowych standardów kontroli

EUROSAI upowszechnia międzynarodowe standardy kontroli INTOSAI na forum europejskim. Warszawskie seminarium dotyczące standardów INTOSAI było doskonałą do tego okazją. Dodatkowo, przedstawiciele 29 europejskich NOK podzielili się swoją wiedzą i doświadczeniem na temat wdrażania standardów w ramach krajowych systemów kontroli.

Wspólne przedsięwzięcia

EUROSAI przyczynia się do usprawnienia procesu integracji zawodowej osób niepełnosprawnych i zachęca do tego swoich członków. Zorganizowane w Warszawie seminarium oraz planowana kontrola równoległa wypełniają rekomendacje Kongresu EUROSAI (2008) dotyczące upowszechniania wiedzy i doświadczeń z zakresu kontroli zatrudniania osób niepełnosprawnych. Wspólny audyt Zatrudnianie osób niepełnosprawnych w sektorze publicznym odbędzie się w 2010 roku w 14 krajach i  zakończy się raportem zaprezentowanym na VIII Kongresie EUROSAI w Lizbonie.

Cenne doświadczenia

Forum wymiany wiedzy stają się też organizowane przez EUROSAI seminaria - zarówno te dotyczące międzynarodowych standardów kontroli jaki i te z zakresu metodologii wykonania zadań.

Współpraca z innymi organizacjami

– Chciałbym współdziałać z innymi organizacjami, ze  środowiskami akademickimi, bo wymieniając się wiedzą i doświadczeniem uczymy się zawsze czegoś nowego – powiedział Jacek Jezierski, prezes NIK na Kongresie w Krakowie. Realizując ten cel,  w 2009 r. zapoczątkowana została współpraca EUROSAI i Europejskiej Konfederacji Instytutów Audytu Wewnętrznego. Wymiana wiedzy z zakresu kontroli wewnętrznej sektora publicznego, ewentualne wspólne inicjatywy – to planowane efekty współpracy, której formalną podstawą stanie się umowa podpisana przez obie strony.

Prezydencja w EUROSAI to wielkie wyróżnienie dla Najwyższej Izby Kontroli. Jest dowodem tego,  jak dużym zaufaniem darzona jest NIK na forum międzynarodowym. Izba z ogromnym zapałem realizuje powierzone obowiązki, inicjuje nowe przedsięwzięcia, mając świadomość, że ich efekty przynoszą korzyści wszystkim członkom EUROSAI.

EUROSAI – Europejska Organizacja Najwyższych Organów Kontroli jest jedną z siedmiu grup regionalnych INTOSAI. Organizacja zrzesza 49 instytucji kontrolnych krajów Europy oraz Europejski Trybunał Obrachunkowy. Promuje m.in. współpracę między członkami EUROSAI, dąży do ujednolicenia terminologii branżowej, przyczynia się do lepszego rozumienia problematyki audytu finansów publicznych.

INTOSAI – Międzynarodowa Organizacja Najwyższych Organów Kontroli zrzesza 189 członków – najwyższych organów kontroli z całego świata. INTOSAI wspiera swoich członków w realizacji ich nadrzędnego zadania, jakim jest kontrola sektora publicznego i zapewnienie racjonalnego gospodarowania finansami publicznymi. Organizacja wydaje międzynarodowe wytyczne oraz opracowuje metodykę różnych dziedzin kontroli, prowadzi szkolenia, ułatwia wymianę informacji i doświadczeń pomiędzy swoimi członkami. Jedną z 7 grup regionalnych INTOSAI jest Europejska Organizacja Najwyższych Organów Kontroli.

W dniach 3-5 września 2008 r. w Druskiennikach na Litwie odbyło się coroczne spotkanie szefów NOK Estonii, Litwy, Łotwy i Polski, połączone z seminarium z udziałem ekspertów z NOK państw bałtyckich i nordyckich.

Tematami spotkania były:
1) Jakość kontroli – przeglądy bieżące i przegląd kontroli zakończonych. Pomiar wyników wykonania zadań.
2) Budżet zadaniowy – kontrola wykonania budżetu państwa.
3) Możliwości oceny działalności organów kontroli pod względem celowości. Kryteria oceny.

Pan Prezes Jacek Jezierski omówił wdrożenie w NIK w 2007 roku Zintegrowanego Systemu Zarządzania, zaś Pani Alicja Szczepaniak, Dyrektor Delegatury NIK w Gdańsku zaprezentowała wyniki kontroli równoległej realizowanej wspólnie przez NOK państw należących do Grupy Wyszehradzkiej nt. systemu kontroli wewnętrznej funduszy strukturalnych w latach 2007-2013.

Każdego roku ETO przeprowadza w Polsce ok. 10 kontroli. Zgodnie z Traktatem ustanawiającym Wspólnotę Europejską, Najwyższa Izba Kontroli zobowiązana jest do współpracy z Trybunałem w ramach przeprowadzanych na terenie RP audytów. Inspektorzy NIK biorą udział w tych kontrolach w charakterze obserwatorów.

Szkolenie przeprowadzone przez przedstawicieli ETO, w tym Członka Trybunału Jacka Uczkiewicza, przybliżyło kontrolerom NIK procedury (różne od procedur NIK) i metodykę audytu. Spotkanie stało się też forum wymiany praktycznych informacji dotyczących kontroli. Na pytania inspektorów Izby przedstawiciele ETO udzielali wyczerpujących odpowiedzi.

Przedstawiciele ETO już po raz kolejny dzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem z zakresu kontroli Trybunału z pracownikami NIK. Ostatnie tego typu warsztaty odbyły się w 2007 roku.

Europejski Trybunał Obrachunkowy – jest instytucją UE, ustanowioną na mocy Traktatu w celu sprawowania kontroli nad unijnymi finansami. W skład ETO wchodzi 27 członków po jednym z każdego państwa członkowskiego. Członkiem Trybunału z ramienia Polski jest – od 2004 r. – Jacek Uczkiewicz.